Xã hội 14/9/2013 09:03

Ký sự sông Cầu (kỳ 1)

Đi vào lịch sử, đi vào thơ ca, âm nhạc và đi vào nỗi nhớ của những người con xa quê hương. Đối Bắc Kạn, sông Cầu là sự gắn kết bao đời nay, nuôi sống hàng vạn con người. Hành trình khám phá dòng sông trên địa phận Bắc Kạn chưa được nhiều, nhưng thực sự đã đem lại cho tôi những điều mới mẻ.

 
Kỳ 1: Ngược về thượng nguồn
 
Sông Cầu, miền xuôi còn gọi sông Như Nguyệt, là con sông quan trọng nhất trong hệ thống sông Thái Bình, có ý nghĩa to lớn với đồng bằng sông Hồng và lưu vực của nó. Khởi nguồn từ Bắc Kạn con sông hiền hòa uốn mình chảy về miền xuôi qua 6 tỉnh... 
 
Đường về Chợ Đồn theo tuyến tỉnh lộ 257 giờ đã thuận tiện, dễ dàng. Con đường đang sắp hoàn thành cải tạo, bon bon xe chạy. Nơi thượng nguồn sông Cầu, núi non hùng vĩ, sông chẻ núi mà đi, uốn khúc quanh co, có đoạn chảy qua thác ghềnh dữ dội.
 
Phương Viên, một trong những xã luôn dẫn đầu về tổng sản lượng lương thực bình quân của cả Chợ Đồn hiện ra óng ả với những vạt lúa xanh mượt dưới cái nắng đầu thu. Đây là nơi khởi nguồn của dòng sông Cầu với đầu nguồn bắt đầu từ dãy núi cao chót vót.
 
ông Hà Văn Tồn, thôn Tổng Chiêu, đã hơn 70 tuổi, nét cười nhăn da đồi mồi. ông bảo khi sinh ra biết chạy rồi biết tắm sông thì sông Cầu đã trở thành một phần cuộc sống trong đời mình. Nhiều sách vở ghi rằng sông Cầu có đầu nguồn từ dãy Phja Boóc nhưng người dân tại Tổng Chiêu, Khuổi Đải đều nói rằng dãy núi nơi sông bắt đầu chảy xuống từ hàng trăm năm nay vẫn gọi là Tam Tao (tiếng Tày gọi là Tham Thẩu).
 
Dẫn tôi dọc tuyến đường liên thôn đã được đổ bê tông phẳng phiu, ông Hà Văn Tồn chỉ lên đỉnh Tam Tao mù sương giới thiệu: Vượt sang bên kia là tới Bằng Phúc rồi Đồng Phúc, Tân Lập. Quay một chút sang bên phải là nơi Bác Hồ xuôi xuống để qua sông Cầu sang thôn Khuổi Đải vào năm 1945. Cánh đồng nơi đầu nguồn sông Cầu luôn tươi tốt. Chỉ cần đắp phai tạm không cao lắm là nước nguồn đã ôm trọn những chân ruộng mỡ màu. Thế nhưng giờ đây nước sông đã cạn nhiều lắm so ới trước...
heo lời cụ Hà Văn Tồn, những tảng đá thế này không thể nhìn thấy vào những năm trước đây do nước sâu có thể đi được bè, mảng.
Theo lời ông Hà Văn Tồn, những tảng đá thế này không thể nhìn thấy vào những năm trước đây do nước sâu có thể đi được bè, mảng.
Để minh chứng cho điều đó, ông Tồn lội xuống sông chỉ cho tôi thấy những phiến đá lổn nhổn mà theo lời ông vào những năm 1950- 1960 thì không thể nhìn thấy nếu như không lặn xuống sông. Theo ông "đáo sông tùy khúc", có nghĩa qua sông phải chon từng chỗ, vì vào thời điểm đó nước sông đầy, sâu, muốn qua phải chọn chỗ nông, thậm chí phải có bè mảng để sang. Cũng vào thời ấy, dân ở Chợ Đồn vẫn đóng bè mảng để chở hàng hóa xuôi theo sông ra thị xã Bắc Kạn bán. Chừng hơn 01 ngày là bè có thể tới bến Cầu Phà.
 
Trong  khi kể cho tôi nghe về dòng sông Cầu,  nét mặt ông Tồn chợt chuyển sang buồn và nói rằng, tại Tổng Chiêu có 11 điểm sinh thủy (phát sinh nước); thôn Khuổi Đải có 9 điểm nhưng chưa được quan tâm, bảo vệ thì sao nước sông chẳng cạn. Ngoài ra, nước ít cũng bắt nguồn từ hệ quả việc phá rừng tràn lan trước đây trên dãy Tam Tao. 
 
Xuôi theo dòng, chúng tôi tới Rã Bản, xã thứ hai mà con sông Cầu chảy qua trên hành trình vạn dặm về xuôi. Chủ tịch UBND xã Triệu Văn Nguyên sau cái bắt tay nồng nhiệt nói luôn, xã chúng tôi có 110ha lúa thì tất cả đều sử dụng nước sông Cầu để sản xuất. Xã có 01 đập lớn là đập Tổng Chói và 01 trạm bơm ở thôn Nà Moòng để đưa nước sông tới ruộng. Có 4 thôn nằm dọc theo sông là Nà Tải, Bản Chói, Pác Giả và Cốc Quang. Không có sông Cầu thì không biết đời sống bà con sẽ đi về đâu. Nước sông Cầu đã giúp năng suất lúa bình quân của Rã Bản đạt khoảng 46 tạ/ha. Toàn xã cũng đã trồng được hơn 690ha rừng góp phần bảo vệ đầu nguồn sông Cầu. 
Sông Cầu len mình giữa những cánh đồng lúa của xã Phương Viên (Chợ Đồn)
Sông Cầu len mình giữa những cánh đồng lúa của xã Phương Viên (Chợ Đồn)
Xuôi dòng sông nóng, chúng tôi về thị xã rồi lại ngược vào Đôn Phong (Bạch Thông) theo nhánh sông Nặm Cắt (tiếng Tày nghĩa là sông Lạnh). Nhánh sông này dày đặc những tảng đá gan gà giữa lòng, độ dốc lớn, lưu tốc mạnh nên dòng nước ầm ì không nghỉ.
 
Chủ tịch UBND xã Trịnh Văn Thành cho biết, tiếng nước reo đã trở thành thân thuộc với người dân nhiều thôn ở Đôn Phong. Hiện tại, xã có 3 thôn là Vằng Bó, Nà Lồm và Lủng Lầu nằm dọc ven sông Nặm Cắt. Ngoài sông Nặm Cắt , ở Đôn Phong còn có nhiều nhánh  suối nhỏ hợp lại thành con suối lớn chảy ra sông Cầu đoạn Nà Pết, xã Dương Quang, thị xã Bắc Kạn. Đây là nguồn nước tưới tiêu cho 91ha lúa của xã góp phần đưa năng suất lúa đạt bình quân 50 tạ/ha. Để bảo vệ đầu nguồn, phong trào trồng rừng được xã tập trung chỉ đạo thực hiện. Năm 2013, toàn xã trồng được 225ha rừng trong đó có hơn 25ha rừng phòng hộ. 
Một nhánh suối hợp lưu vào nhánh sông Lạnh tại xã Đôn Phong (Bạch Thông)
Một nhánh suối hợp lưu vào nhánh sông Lạnh tại xã Đôn Phong (Bạch Thông)
Từ Đôn Phong, dòng nước xanh len lỏi qua kẽ đá, núi rừng xuôi về thị xã hợp lưu với nhánh sông nóng.
 
Xin nhắc lại rằng, từ Phương Viên, sông Cầu uốn mình chảy giữa hai dãy núi theo hướng tây bắc- đông nam, tới địa phận xã Dương Phong, huyện Bạch Thông rồi đổi hướng để chảy theo hướng tây tây nam-đông đông bắc qua thị xã Bắc Kạn tới xã Mỹ Thanh huyện Bạch Thông. Tại đây nó đổi hướng để chảy theo hướng đông bắc-tây nam. Tại xã Nông Hạ huyện Chợ Mới nó nhận một chi lưu phía hữu ngạn, chảy về từ xã Mai Lạp. Tới địa phận thị trấn Chợ Mới, nó nhận một chi lưu nữa phía hữu ngạn rồi đổi hướng sang tây bắc-đông nam. Tới địa phận xã Vân Lăng, xã Cao Ngạn (huyện Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên), nhận một chi lưu phía tả ngạn rồi đổi hướng sang bắc đông bắc-nam tây nam. Tới xã Sơn Cẩm huyện Phú Lương nhận tiếp một chi lưu phía hữu ngạn là sông Đu rồi chảy qua phía đông thành phố Thái Nguyên. Chảy tới xã Nga My huyện Phú Bình thì đổi sang hướng đông bắc-tây nam tới xã Thuận Thành, huyện Phổ Yên nhận tiếp một chi lưu là sông Công. Tới ranh giới xã Mai Đình huyện Hiệp Hòa và xã Việt Long huyện Sóc Sơn (Hà Nội) nó nhận một chi lưu nhỏ phía hữu ngạn là sông Cà Lồ rồi chảy tiếp về phía đông qua ranh giới của hai huyện Việt Yên-Bắc Giang và Yên Phong-Bắc Ninh rồi hợp lưu với sông Thương tại ngã ba Lác ở ranh giới của xã Đồng Phúc (huyện Yên Dũng) với thị trấn Phả Lại (huyện Chí Linh, tỉnh Hải Dương) để tạo thành sông Thái Bình.
 
Trên địa phận tỉnh Bắc Kạn, sông Cầu dài 103 km lưu lượng nước bình quân trong năm 73 m3/s, mùa lũ là 123 m3/s, mùa khô là 8,05 m3/s. Dòng sông uốn khúc quanh co, hệ số uốn khúc lớn (>2,0); độ dốc đáy sông đạt trên 10 phần nghìn. Theo báo cáo của Ủy ban bảo vệ môi trường lưu vực sông Cầu, lưu vực sông có diện tích 6.030km2, có tổng chiều dài các nhánh sông khoảng 1.600km bao gồm gần như toàn bộ các tỉnh Bắc Kạn, Thái Nguyên và một phần các tỉnh Bắc Ninh, Bắc Giang, Vĩnh Phúc, Hải Dương và Hà Nội. 
 
Để bảo vệ dòng sông, năm 2006, Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt "Đề án tổng thể bảo vệ và phát triển bền vững môi trường sinh thái, cảnh quan lưu vực sông Cầu". Mục tiêu là từng bước xử lý ô nhiễm, cải thiện, nâng cao chất lượng nước; xây dựng, ban hành và tổ chức thực hiện có hiệu quả hệ thống cơ chế, chính sách; thiết lập mô hình quản lý môi trường lưu vực phù hợp với điều kiện tự nhiên. Từ đây, dòng sông đi vào lịch sử, thơ ca, âm nhạc đã có một dự án cấp quốc gia bảo vệ một cách đồng bộ hơn... (Còn nữa)
 
Tuấn Sơn
Xem thêm các tin liên quan đến: Ký sự sông Cầu (kỳ 1)
ĐỌC THÊM

Phiên họp Ủy ban bảo vệ môi trường lưu vực sông Cầu

Ngày 29/8, tại Bắc Kạn, Ủy ban bảo vệ môi trường lưu vực sông Cầu đã tổ chức Phiên họp lần thứ 9 nhằm đánh giá kết quả và tồn tại sau 5 năm triển khai Đề án bảo vệ môi trường lưu vực sông Cầu và tiến hành Lễ chuyển giao chức vụ Chủ tịch Ủy ban Bảo vệ môi trường lưu vực sông Cầu nhiệm kỳ 3 (2103-2015).
Mấy khúc sông Con...

Mấy khúc sông Con...

Sớm giải quyết tình trạng quá tải ở chợ Sông Cầu

Sớm giải quyết tình trạng quá tải ở chợ Sông Cầu

Bảo vệ chất lượng nước đầu nguồn sông Đồng Nai

Là thành viên của Ủy ban bảo vệ lưu vực hệ thống sông Đồng Nai, tỉnh Tây Ninh đang tích cực thực hiện các biện pháp kiên quyết để cải thiện môi trường của 2 con sông đầu nguồn Vàm Cỏ Đông và sông Sài Gòn, tránh nguồn nước bị ô nhiễm.
Rừng Quảng Nam đang được quản lý, bảo vệ tốt hơn

Rừng Quảng Nam đang được quản lý, bảo vệ tốt hơn

Quản lý tài nguyên nước để phục vụ phát triển bền vững

Quản lý tài nguyên nước để phục vụ phát triển bền vững

Xây dựng nông thôn mới: Lúng túng vì vướng đất lúa

Xây dựng nông thôn mới: Lúng túng vì vướng đất lúa

Nông dân Thái Nguyên tham gia xây dựng nông thôn mới

Thái Nguyên là một trong những tỉnh đi đầu thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới (NTM) giai đoạn 2011-2015. Qua hai năm thực hiện, diện mạo nông nghiệp, nông thôn Thái Nguyên đã có những dấu hiệu khởi sắc.
TIN MỚI HƠN
TIN CŨ HƠN

Bài nhiều người đọc
Không sử dụng biểu tượng, linh vật không phù hợp với thuần phong mỹ tục Việt Nam

Không sử dụng biểu tượng, linh vật không phù hợp với thuần phong mỹ tục Việt Nam

Ngày đầu đi học

Ngày đầu đi học

Làm tròn sứ mệnh đoàn kết toàn dân tộc

Làm tròn sứ mệnh đoàn kết toàn dân tộc

​Bốn sinh viên Việt gặp nạn ở Nhật

​Bốn sinh viên Việt gặp nạn ở Nhật

Thứ Bảy, ngày 16-08-2014

Thứ Bảy, ngày 16-08-2014

Khởi động cuộc thi sáng tác ảnh ‘Dấu chân tình nguyện’

Khởi động cuộc thi sáng tác ảnh ‘Dấu chân tình nguyện’

Tàu cá Lý Sơn bị người Trung Quốc cướp tài sản

Tàu cá Lý Sơn bị người Trung Quốc cướp tài sản

Bình Điền giúp nông dân làm nông nghiệp

Bình Điền giúp nông dân làm nông nghiệp

Xem xét khởi tố vụ thu hơn 1 tỷ đồng “chống trượt“

Xem xét khởi tố vụ thu hơn 1 tỷ đồng “chống trượt“

Khuyến khích khen thưởng điển hình nhân tố mới

Khuyến khích khen thưởng điển hình nhân tố mới

Có thể bạn quan tâm
Hai phó giám đốc sở đánh nhau phải nhập viện

Hai phó giám đốc sở đánh nhau phải nhập viện

Tiếp nhận thêm nhiều tư liệu và hiện vật quý về Bác Hồ

Tiếp nhận thêm nhiều tư liệu và hiện vật quý về Bác Hồ

Vợ ngất lịm bên thi thể chồng sau tai nạn giao thông

Vợ ngất lịm bên thi thể chồng sau tai nạn giao thông

Thực hiện đề án 4.000 tỉ

Thực hiện đề án 4.000 tỉ "không phải chuyện đơn giản"

Tinh giản biên chế phải đúng đối tượng, vị trí

Tinh giản biên chế phải đúng đối tượng, vị trí

Hai phó giám đốc sở đánh nhau nói gì?

Hai phó giám đốc sở đánh nhau nói gì?

Xe cứu thương đâm ô tô tải, bệnh nhi thiệt mạng

Xe cứu thương đâm ô tô tải, bệnh nhi thiệt mạng

Bế mạc Hội nghị quán triệt, triển khai Chỉ thị 36 của Bộ Chính trị

Bế mạc Hội nghị quán triệt, triển khai Chỉ thị 36 của Bộ Chính trị

Thủ tướng chỉ đạo đảm bảo an toàn giao thông dịp nghỉ lễ

Thủ tướng chỉ đạo đảm bảo an toàn giao thông dịp nghỉ lễ

Đề xuất thu phí đường bộ xe máy từ 1-1-2015

Đề xuất thu phí đường bộ xe máy từ 1-1-2015

Nổi bật trên baobackan.org.vn
Hội nghị trực tuyến hướng dẫn Kỷ niệm 45 năm thực hiện di chúc của Chủ tịch Hồ Chí Minh

Hội nghị trực tuyến hướng dẫn Kỷ niệm 45 năm thực hiện di chúc của Chủ tịch Hồ Chí Minh

Đại hội đại biểu các dân tộc thiểu số huyện Bạch Thông lần thứ II

Đại hội đại biểu các dân tộc thiểu số huyện Bạch Thông lần thứ II

Chợ Đồn đẩy mạnh phong trào

Chợ Đồn đẩy mạnh phong trào "Toàn dân bảo vệ An ninh Tổ quốc"

Đại hội đại biểu Hội Liên hiệp Thanh niên Việt Nam huyện Na Rì lần thứ III

Đại hội đại biểu Hội Liên hiệp Thanh niên Việt Nam huyện Na Rì lần thứ III

Bằng Vân những ngày Tháng Tám

Bằng Vân những ngày Tháng Tám

Chấn chỉnh hoạt động vận tải hành khách góp phần bảo đảm an toàn giao thông

Chấn chỉnh hoạt động vận tải hành khách góp phần bảo đảm an toàn giao thông

Ký ức về năm tháng chiến đấu giải phóng thị xã Bắc Kạn

Ký ức về năm tháng chiến đấu giải phóng thị xã Bắc Kạn

Hiệu quả từ thực hiện Chương trình 135 ở Chợ Đồn

Hiệu quả từ thực hiện Chương trình 135 ở Chợ Đồn

Niềm vui của thầy và trò Trường Tiểu học xã Đôn Phong

Niềm vui của thầy và trò Trường Tiểu học xã Đôn Phong

Cảnh sát giao thông tỉnh phát hiện xe con chở gỗ lậu

Cảnh sát giao thông tỉnh phát hiện xe con chở gỗ lậu

Mới nhất trong mục


Máy xử lý ngôn ngữ Citinews v.4.0.311
(Sản phẩm nghiên cứu công nghệ - Phi lợi nhuận)
Copyright © 2010-2013 – Công ty cổ phần tích hợp dữ liệu NextCom
Giấy phép thông tin điện tử số 192/GP-TTĐT ngày 19/08/2010
Phone: 043-9728190. Fax: 043-9728838. Hotline: 0168.712.5922
Vui lòng Click "Yêu cầu cập nhật nội dung hoặc gỡ bài ngay lập tức" ở cuối bài viết để gỡ bài
Web crawler | News Processing | Text Analytics | Sentiment Analysis | Natural Language Processing