Hải Dương: Nhiều vi phạm trong khai thác cát xây dựng

30-01-2013 10:54 - Theo: baoxaydung.com.vn

>> Thả nổi quản lý khai thác cát, sỏi?
>> Quản lý sản xuất vật liệu xây dựng theo hướng tập trung
>> Điều chỉnh một số điểm trong khai thác khoáng sản
>> Xử lý nghiêm việc khai thác cát trái phép

Việc sử dụng cát để xây dựng là nhu cầu thực tế không thể thiếu trong công tác xây dựng. Tuy nhiên, những năm qua do chưa có quy hoạch cụ thể, nên việc khai thác và sử dụng cát xây dựng bị thả lỏng. Nhiều đơn vị tiến hành khai thác, vận chuyển cát không phép, vi phạm hành lang đê điều, thủy lợi, công trình dân sinh và các di tích lịch sử - văn hóa... dẫn đến lãng phí nguồn tài nguyên, ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất và cuộc sống của người dân. Chính vì thế, việc quy hoạch thăm dò, khai thác và sử dụng cát xây dựng trên địa bàn tỉnh Hải Dương trở lên cấp thiết.

Những năm qua, nhu cầu sử dụng cát phục vụ các công trình xây dựng trên địa bàn tỉnh Hải Dương tăng lên nhanh chóng. Nếu như năm 2000 sản lượng khai thác cát toàn tỉnh mới đạt 2,5 triệu m3 đến năm 2012 đã đạt trên 5 triệu m3. Hiện tại, tỉnh Hải Dương có trên 20 cơ sở khai thác cát xây dựng đang được phép khai thác dọc các tuyến sông Thái Bình, sông Kinh Thầy, sông Luộc... tập trung chủ yếu ở các mỏ cát thuộc khu vực bãi bồi và lòng sông. Các mỏ cát được phân bố nhiều nơi dọc ven sông, diện tích các bãi bồi lớn, thường có chiều dài từ 3 - 5 km, chiều rộng từ 0,1 - 1 km, chiều dày các lớp từ 1,5 - 10m. Ngoài ra còn có trữ lượng lớn cát dưới lòng sông ngập nước quanh năm. Các cơ sở khai thác cát lòng sông chủ yếu được hút bằng máy, công suất đến 800m3/giờ. Mỗi điểm khai thác thường sử dụng từ 3 - 5 máy hút đổ trực tiếp lên tầu hoặc tập kết tại các bãi chứa. Căn cứ vào nhu cầu của các công trình xây dựng trên địa bàn tỉnh, số lượng và năng lực của các cơ sở khai thác cát đã được cấp phép chưa thể đáp ứng được. Vì thế, các địa phương tự quy hoạch và các hộ cá nhân đảm nhận khai thác. Hiện tượng khai thác, tập kết và vận chuyển cát trái phép vẫn còn diễn ra phổ biến ở các địa phương do chế tài xử phạt chưa nghiêm, sự phối hợp giữa các ban, ngành chức năng và chính quyền địa phương còn chưa chặt chẽ. Một số khu vực chung giữa các huyện, thành phố trong tỉnh và với các tỉnh lân cận chưa được giao trách nhiệm quản lý cụ thể, do vậy tạo điều kiện cho các đơn vị khai thác không phép. Khai thác, vận chuyển cát trái phép dẫn đến tình trạng thay đổi dòng chảy, sạt lở bờ sông, bãi bồi, ảnh hưởng đến các công trình dân sinh... Nhiều bãi bồi đã dần biến mất như đoạn sông Thái Bình tại xã Đức Chính (Cẩm Giàng) đã bị sạt lở với chiều dài 4 km, ăn sâu vào bãi từ 15 - 20m; bãi bồi sông Kinh Thầy thuộc xã Cộng Hòa (Nam Sách); bãi bồi xã Đồng Lạc (thị xã Chí Linh); bãi bồi xã Lạc Long (huyện Kinh Môn)... khiến hàng trăm ha đất sản xuất của người dân bị sạt lở. Nhiều tuyến kè có thể bị sạt lở, có nguy cơ mất an toàn và tai biến địa chất cao như cụm kè Chu Đậu (Nam Sách), kè Thượng Đạt (TP Hải Dương), kè ốp bờ tại Đồng Lạc (thị xã Chí Linh)... Ngoài ra, nhiều khu vực nằm trong danh mục cấm như hệ thống sông Bắc Hưng Hải, hệ thống di tích thuộc các tuyến sông, hành lang giao thông, thủy lợi, đê điều, thông tin... vẫn bị các đơn vị tiến hành khai thác, tập kết trái phép.

Nguyên nhân dẫn đến tình trạng này là thời gian qua, tỉnh Hải Dương chưa quy hoạch thăm dò, khai thác và sử dụng riêng cho việc khai thác và sử dụng cát lòng sông, nên việc cấp phép thăm dò, khai thác vẫn chỉ căn cứ vào nhu cầu xây dựng tại chỗ để cấp phép. Tài nguyên cát lòng sông chưa được quản lý một cách tổng thể. Việc đánh giá, phân tích tác động tới dòng chảy, thủy lợi, đê điều đối với việc khai thác quá mức cho phép chưa được nghiên cứu và đánh giá chính xác. Việc cấp phép khai thác dưới hình thức tạm thời cho một số doanh nghiệp có thời hạn ngắn dưới dạng tận thu nên các doanh nghiệp chưa chú trọng đến báo cáo thăm dò, đánh giá trữ lượng và tác động tới môi trường. Đây chính là những yêu cầu cấp thiết để xây dựng quy hoạch khai thác cát xây dựng trên địa bàn tỉnh Hải Dương. Theo dự báo, nhu cầu cát xây dựng của tỉnh Hải Dương giai đoạn 2010 - 2015 là 22,9 triệu m3; giai đoạn 2016 - 2020 là 22,5 triệu m3. Như vậy, nếu chúng ta không lập được quy hoạch cụ thể trong việc khai thác, sử dụng cát sẽ dẫn đến tình trạng lãng phí tài nguyên, lãng phí nguồn thu cho ngân sách nhà nước và cuộc sống của người dân sẽ bị ảnh hưởng nặng nề.

Ngày 29/6/2010, UBND tỉnh ra Quyết định số 1669/QĐ-UBND "Về việc phê duyệt Quy hoạch khoáng sản làm vật liệu xây dựng tỉnh Hải Dương đến năm 2015 và định hướng đến năm 2020", trong đó có những phần đề cập đến quy hoạch thăm dò, khai thác và sử dụng cát. Căn cứ theo quyết định này, các tuyến sông Thái Bình, sông Kinh Thầy, sông Kinh Môn, sông Rạng, sông Đá Vách và các khu vực bãi bồi hoặc tích tụ bãi bồi có khả năng nạo vét... nếu không ảnh hưởng đến an toàn đường thủy nội địa, sạt lở bờ sông, biến đổi dòng chảy lòng sông... sẽ được phép khai thác. Định hướng đến năm 2015, tổng nhu cầu cát xây dựng của tỉnh là 22,9 triệu m3, cụ thể: lượng cát khai thác trên sông Thái Bình là 14,6 triệu m3 tập trung ở các khu vực bãi bồi Hiệp Cát 1,2 (Nam Sách); bãi bồi Đức Chính (Cẩm Giàng); bãi bồi Đại Đồng, Tứ Xuyên (Tứ Kỳ); sông Kinh Thầy là 3,1 triệu m3 tập trung ở bãi bồi Đồng Lạc (Chí Linh); khu vực nạo vét cồn Vĩnh Trụ (Nam Sách); bãi bồi Cộng Hòa (Nam Sách); sông Kinh Môn là 5 triệu m3 tập trung ở bãi bồi Phúc Thành (Kim Thành); bãi bồi Long Xuyên (Kinh Môn) và sông Đá Vách với khối lượng khai thác 1 triệu m3. Đây chính là căn cứ để các địa phương tổ chức thăm dò, khai thác và sử dụng cát xây dựng một cách hiệu quả, bảo đảm lợi ích và nhu cầu xây dựng trên địa bàn tỉnh Hải Dương, tránh lãng phí tài nguyên và nguồn thu cho ngân sách nhà nước.

Hồng Quang