Thế giới 28/1/2013 07:57

Chế độ chính trị

Chế độ chính trị là nội dung phương thức tổ chức và hoạt động của hệ thống chính trị quốc gia mà trung tâm là nhà nước. Chế độ chính trị được biểu hiện rõ nét nhất trong mô hình tổ chức nhà nước. Hiến pháp (HP) của mỗi nhà nước đều quy định về nguồn gốc và tính chất của quyền lực, sự phân bố và tổ chức các cơ quan quyền lực và mối quan hệ giữa các cơ quan quyền lực; về những quan hệ của nhà nước với công dân, các tổ chức xã hội, giữa các giai cấp và tầng lớp xã hội; về chính sách đối ngoại của nhà nước.

Dự thảo sửa đổi HP năm 1992 tại chương này có những nội dung quan trọng sau đây:

1. Về thể hiện vai trò của Đảng:

Hơn 80 năm kể từ khi thành lập Đảng, 3-2-1930, Đảng Cộng sản Việt Nam do Chủ tịch Hồ Chí Minh sáng lập và rèn luyện là lực lượng duy nhất tổ chức vận động, lãnh đạo, đồng thời là người đi tiên phong, giành lại độc lập dân tộc, chủ quyền quốc gia. Lần đầu tiên trong lịch sử, các quyền công dân và quyền con người của người dân được ghi nhận trong Hiến pháp (1946). Tiếp đó Đảng Cộng sản Việt Nam là lực lượng duy nhất lãnh đạo nhân dân Việt Nam tiến hành các cuộc kháng chiến chống thực dân xâm lược bảo vệ thành quả của cách mạng. Đảng Cộng sản Việt Nam cũng là lực lượng chính trị duy nhất khởi xướng công cuộc đổi mới, hội nhập với cộng đồng quốc tế tạo nên vị thế mới của Việt Nam trong cộng đồng quốc tế.

Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội (bổ sung, phát triển năm 2011) đã khẳng định: "Đảng không có lợi ích nào khác ngoài việc phụng sự Tổ quốc, phục vụ nhân dân"; "Toàn bộ hoạt động của Đảng phải xuất phát từ lợi ích và nguyện vọng chính đáng của nhân dân. Sức mạnh của Đảng là ở sự gắn bó mật thiết với nhân dân. Quan liêu, tham nhũng, xa rời nhân dân sẽ dẫn đến những tổn thất khôn lường đối với vận mệnh của đất nước, của chế độ xã hội chủ nghĩa và của Đảng".

Dự thảo HP sửa đổi tiếp tục khẳng định và làm rõ hơn, đầy đủ hơn bản chất, vai trò lãnh đạo của Đảng cộng sản Việt nam. Không chỉ là đội tiên phong của giai cấp công nhân, Đảng Cộng sản Việt nam còn đổng thời là đội tiên phong của nhân dân lao động và của dân tộc (Điều 4)- Đây là nội dung đã được làm rõ, khẳng định từ Đại hội lần thứ X của Đảng (năm 2006) và tiếp tục được khẳng định trong Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội (bổ sung, phát triển năm 2011). Thể chế hóa vai trò của Đảng "Là lực lượng lãnh đạo Nhà nước và xã hội", Dự thảo sửa đổi HP lần này ghi nhận cam kết của Đảng: "Đảng gắn bó mật thiết với nhân dân, phục vụ nhân dân, chịu sự giám sát của nhân dân, chịu trách nhiệm trước nhân dân về những quyết định của mình".

2. Về thể hiện bản chất nhà nước: Dự thảo HP tiếp tục khẳng định bản chất Nhà nước ta là Nhà nước pháp quyền XHCN của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân. Tất cả quyền lực Nhà nước thuộc về nhân dân mà nền tảng là liên minh giữa giai cấp công nhân với giai cấp nông dân và đội ngũ trí thức (Điều 2). Bản chất đó của nhà nước ta bắt nguồn từ nguyên tắc quyền lực Nhà nước xuất phát từ nhân dân, thuộc về nhân dân. Từ khi ra đời nước Việt nam dân chủ cộng hòa năm 1945 cho đến nay, việc tổ chức thực thi quyền lực nhà nước đều dựa trên nguyên tắc này, mặc dù cách diễn đạt có thể khác nhau. Người dân là chủ thể của quyền lực nhà nước; người dân sinh ra không phải để phục vụ nhà nước mà nhà nước được nhân dân lập ra để thực hiện một số quyền do người dân trao cho và để phục vụ lợi ích, nhu cầu của người dân. Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội (bổ sung, phát triển năm 2011) đã khẳng định: "Nhà nước phục vụ nhân dân, gắn bó mật thiết với nhân dân, thực hiện đầy đủ quyền dân chủ của nhân dân, tôn trọng, lắng nghe ý kiến của nhân dân và chịu sự giám sát của nhân dân; có cơ chế và biện pháp kiểm soát, ngăn ngừa và trừng trị tệ quan liêu, tham nhũng, lãng phí vô trách nhiệm, lạm quyền, xâm phạm quyền dân chủ của công dân".

3. Về nguyên tắc kiểm soát quyền lực: Dự thảo sửa đổi HP bổ sung và phát triển nguyên tắc "Quyền lực nhà nước là thống nhất, có sự phân công, phối hợp, kiểm soát giữa các cơ quan nhà nước trong việc thực hiện các quyền lập pháp, hành pháp, tư pháp"(đoạn 2-Điều 2). Nội dung "kiểm soát quyền lực" được ghi nhận, là bước tiến vượt bậc trong tư duy xây dựng một Nhà nước pháp quyền. Quy định "kiểm soát quyền lực" giữa các cơ quan nhà nước cũng có nghĩa là quy định cách nhân dân kiểm soát, sử dụng quyền lực nhà nước. Một chính quyền được lập ra có thể là vì dân, nhưng nếu không có cơ chế kiểm soát, kiềm tỏa, thì lâu dần, nhà nước sẽ lạm quyền, lộng quyền, tha hóa... và chỉ phục vụ lợi ích của một nhóm người nhất định. Chính vì vậy, HP là bản văn giới hạn quyền lực nhà nước, chỉ ra những việc nhà nước phải làm và những việc nhà nước không được làm.

Cơ chế kiểm soát đó phải được thể hiện xuyên suốt trong các chương của HP, bằng các quy định để bảo đảm kiểm soát, đối trọng trên thực tế. Các cơ chế kiểm soát đó phải có cả từ bên trong và bên ngoài. Kiểm soát quyền lực nhà nước từ bên ngoài như quyền bầu cử, quyền biểu quyết khi Nhà nước tổ chức trưng cầu ý dân; quy định đầy đủ và rõ ràng các quyền con người, quyền công dân như quyền tự do ngôn luận, tự do báo chí, lập hội, biểu tình... Kiểm soát quyền lực nhà nước từ bên trong bằng các quy định, bằng hoạt động xét xử độc lập của tòa án, bằng cơ chế hiến định Hội đồng Hiến pháp...

HP và pháp luật hiện hành chỉ quy định kiểm soát quyền lực theo chiều dọc, tức là chiều từ trên xuống, không chú trọng quy định kiểm soát theo chiều ngang và chiều từ dưới lên. Thực tế là, chỉ có Quốc hội kiểm soát quyền hành pháp và quyền tư pháp bằng giám sát tối cao; hành pháp và tư pháp không có quyền kiểm soát lập pháp. Chỉ trong nội bộ hành pháp có kiểm soát quyền lực của cấp trên đối với cấp dưới bằng thanh tra, kiểm tra. Tư pháp mới chỉ kiểm soát được hành vi hành chính và quyết định hành chính của hành pháp, chưa kiểm soát được lập pháp và văn bản quy phạm pháp luật của hành pháp.

Nguyễn Văn Hiến
(
Phó trưởng Đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh BR-VT)

Xem thêm các tin liên quan đến: Chế độ chính trị
ĐỌC THÊM

Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam năm 1992 (sửa đổi năm 2013)

Trải qua mấy ngàn năm lịch sử, nhân dân Việt Nam lao động cần cù, sáng tạo, chiến đấu anh dũng để dựng nước và giữ nước, đã hun đúc nên truyền thống đoàn kết, nhân nghĩa, kiên cường, bất khuất của dân tộc và xây dựng nên nền văn hiến Việt Nam.
Quyền làm chủ của nhân dân xuyên suốt quá trình sửa đổi

Quyền làm chủ của nhân dân xuyên suốt quá trình sửa đổi

Hiến pháp được hiến định với chất lượng mới

QĐND - Hiến định, được hiểu là khái niệm chỉ sự luật hóa thành các quy định của Hiến pháp. Đó là phương thức căn bản để hiện thực hóa ý chí, lợi ích cơ bản của giai cấp thống trị thành luật pháp của Nhà nước; biến đường lối, chính sách của đảng cầm quyền - đại biểu của giai cấp thống trị thành công cụ pháp lý cao nhất nhằm điều chỉnh mọi đối tượng, mọi lĩnh vực hoạt động cơ bản của đời sống xã hội; tạo cơ sở định hướng cho các ngành luật cụ thể và các văn bản có tính pháp luật của Nhà nước. Theo đó, đối với nước ta, quan điểm, đường lối, chính sách của Đảng Cộng sản Việt Nam được ghi trong Cương lĩnh và trong các văn kiện khác của Đảng, chính là cơ sở để Nhà nước ta hiến định thành Hiến pháp của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam.
Sửa đổi Hiến pháp là phù hợp với tình hình, nhiệm vụ mới của đất nước

Sửa đổi Hiến pháp là phù hợp với tình hình, nhiệm vụ mới của đất nước

TIN MỚI HƠN
TIN CŨ HƠN

Bài nhiều người đọc
Anh hùng chổi rơm

Anh hùng chổi rơm

Ông Putin kêu gọi đàm phán về

Ông Putin kêu gọi đàm phán về "nhà nước" cho đông Ukraine

Trung Quốc đòi Mỹ chấm dứt hoạt động do thám

Trung Quốc đòi Mỹ chấm dứt hoạt động do thám

Trực thăng cứu hộ bị vùi trong bọt

Trực thăng cứu hộ bị vùi trong bọt

Nội các mới của Pháp vấp phải nhiều chỉ trích

Nội các mới của Pháp vấp phải nhiều chỉ trích

Ảnh hiếm: 7 tòa nhà chọc trời đầu tiên của Liên Xô

Ảnh hiếm: 7 tòa nhà chọc trời đầu tiên của Liên Xô

Học giả Mỹ: Trung Quốc đang ru ngủ láng giềng chấp nhận quyền bá chủ

Học giả Mỹ: Trung Quốc đang ru ngủ láng giềng chấp nhận quyền bá chủ

Ấn Độ sẵn sàng thảo luận về vấn đề Kashmir với Pakistan

Ấn Độ sẵn sàng thảo luận về vấn đề Kashmir với Pakistan

Mối quan hệ Ấn Độ-ASEAN đang được tăng cường

Mối quan hệ Ấn Độ-ASEAN đang được tăng cường

Thổ Nhĩ Kỳ: Tân Tổng thống hối thúc Thủ tướng thành lập Chính phủ mới

Thổ Nhĩ Kỳ: Tân Tổng thống hối thúc Thủ tướng thành lập Chính phủ mới

Có thể bạn quan tâm
Thứ Tư 6:19 03/09/2014

Thứ Tư 6:19 03/09/2014

Nga mong muốn tăng cường quan hệ chiến lược với Việt Nam

Nga mong muốn tăng cường quan hệ chiến lược với Việt Nam

Nga khởi công xây dựng đường ống dẫn khí sang Trung Quốc

Nga khởi công xây dựng đường ống dẫn khí sang Trung Quốc

Ukraine cảnh báo “một cuộc chiến lớn

Ukraine cảnh báo “một cuộc chiến lớn" đang đến

Liên Hợp Quốc thông qua Nghị quyết về tình hình nhân quyền tại Iraq

Liên Hợp Quốc thông qua Nghị quyết về tình hình nhân quyền tại Iraq

"Tổng thống Ukraine đang cân nhắc áp đặt thiết quân luật"

Philippines: Nhóm đánh bom sân bay còn nhắm vào tòa đại sứ TQ

Philippines: Nhóm đánh bom sân bay còn nhắm vào tòa đại sứ TQ

Phương Tây lên án hành động chặt đầu nhà báo Mỹ thứ hai

Phương Tây lên án hành động chặt đầu nhà báo Mỹ thứ hai

TTK LHQ: Phương Tây không nên đưa giải pháp quân sự tới Ukraine

TTK LHQ: Phương Tây không nên đưa giải pháp quân sự tới Ukraine

Nhà nước Hồi giáo tung video chặt đầu nhà báo Mỹ

Nhà nước Hồi giáo tung video chặt đầu nhà báo Mỹ

Nổi bật trên baobariavungtau.com.vn
Tổ chức Lễ tặng, truy tặng danh hiệu

Tổ chức Lễ tặng, truy tặng danh hiệu "Bà mẹ Việt Nam anh hùng"

Khi rắn biển thành mồi nhậu

Khi rắn biển thành mồi nhậu

Thu hút hàng ngàn lượt khách ngay trong ngày khai mạc

Thu hút hàng ngàn lượt khách ngay trong ngày khai mạc

Lừa đảo chiếm đoạt hơn 13 tỷ đồng

Lừa đảo chiếm đoạt hơn 13 tỷ đồng

Bị tố lừa đảo và lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản

Bị tố lừa đảo và lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản

Chương trình kết nối ngân hàng và doanh nghiệp: Hợp tác cùng có lợi

Chương trình kết nối ngân hàng và doanh nghiệp: Hợp tác cùng có lợi

Côn Đảo cần thêm nhiều sân chơi văn hóa

Côn Đảo cần thêm nhiều sân chơi văn hóa

Kiểm tra các nhà nghỉ, quán ăn tại TP.Vũng Tàu

Kiểm tra các nhà nghỉ, quán ăn tại TP.Vũng Tàu

Dân tộc nào cũng có quyền sống, quyền sung sướng và quyền tự do

Dân tộc nào cũng có quyền sống, quyền sung sướng và quyền tự do

Diện tích đất nông nghiệp đang giảm dần

Diện tích đất nông nghiệp đang giảm dần

Mới nhất trong mục


Máy xử lý ngôn ngữ Citinews v.4.0.311
(Sản phẩm nghiên cứu công nghệ - Phi lợi nhuận)
Copyright © 2010-2013 – Công ty cổ phần tích hợp dữ liệu NextCom
Giấy phép thông tin điện tử số 192/GP-TTĐT ngày 19/08/2010
Phone: 043-9728190. Fax: 043-9728838. Hotline: 0168.712.5922
Vui lòng Click "Yêu cầu cập nhật nội dung hoặc gỡ bài ngay lập tức" ở cuối bài viết để gỡ bài
Web crawler | News Processing | Text Analytics | Sentiment Analysis | Natural Language Processing