Tạo chủ động cho các cơ quan báo chí trong chi trả nhuận bút

22-03-2013 00:00 - Theo: www.baovanhoa.vn

VH- Hội thảo góp ý cho dự thảo Nghị định quy định về chế độ nhuận bút trong lĩnh vực báo chí, xuất bản thay thế phần nhuận bút báo chí, xuất bản của Nghị định 61/2002/NĐ-CP về chế độ nhuận bút đã được Bộ TT &TT tổ chức ngày 20.3 tại Hà Nội. Nhiều ý kiến thiết thực, được đúc rút từ quá trình cọ xát thực tiễn đã được đại diện các cơ quan báo chí, NXB nêu lên tại hội thảo.

>> Lấy ý kiến sửa đổi quy định về nhuận bút báo chí, xuất bản
>> Công bằng
>> Hội nghị tập huấn triển khai các quy định về chức năng, nhiệm vụ tổ chức và hoạt động thanh tra ngành Tài chính
>> Cần coi báo chí là kênh lấy ý kiến góp ý chính sách

Nhiều quy định mở, thông thoáng

Qua hơn 10 năm thực hiện, Nghị định 61/2002/NĐ-CP đã trở thành cơ sở pháp lý quan trọng để các NXB, cơ quan báo chí thực hiện lập Quỹ nhuận bút và chi trả nhuận bút. Đối với các cơ quan báo chí, NXB hoạt động chủ yếu bằng ngân sách nhà nước thì Nghị định cũng là cơ sở để cơ quan chủ quản xem xét cấp kinh phí.

Tuy nhiên, qua 10 năm, nhiều quy định tại Nghị định đã trở nên lạc hậu. Chủ trì hội thảo, Thứ trưởng Bộ TT & TT Đỗ Quý Doãn nhấn mạnh, nhiều cơ quan báo chí, NXB đang gặp lúng túng trong vấn đề xây dựng quỹ nhuận bút cũng như mức chi trả nhuận bút, nhất là với các đơn vị có tỉ lệ phát hành thấp. Mức chênh lệch về chi trả nhuận bút giữa các cơ quan báo chí ngày càng rõ, đặc biệt trong giai đoạn khủng hoảng kinh tế hiện nay. Tại nhiều tòa soạn, nhuận bút vẫn được trả dưới mức tối thiểu dù khung nhuận bút cho các thể loại được quy định theo mức lương tối thiểu. Mức và tỉ lệ chi trả nhuận bút đối với nhiều thể loại xuất bản phẩm theo Nghị định 61 cũng không còn đáp ứng yêu cầu thực tế, thậm chí bị cho là không xứng với công sức lao động. Điều này đã gây không ít khó khăn cho các NXB trong tổ chức bản thảo, đặc biệt là những bản thảo có chất lượng của các tác giả uy tín. Bên cạnh đó, Nghị định 61 cũng chưa bao quát hết một số thể loại xuất bản phẩm mới, các xuất bản phẩm đặc thù như sách điện tử, lịch các loại, tờ gấp, tờ rơi, đĩa CD... nên chưa có quy định về tỉ lệ cũng như cách chi trả nhuận bút cho các loại hình này.

Dự thảo Nghị định quy định về chế độ nhuận bút trong lĩnh vực báo chí, xuất bản thay thế phần nhuận bút báo chí, xuất bản của Nghị định 61/2002/NĐ-CP trong bối cảnh nói trên càng khẳng định rõ sự cần thiết để tạo một hành lang pháp lý phù hợp hơn với thực tế, tạo điều kiện cho hoạt động báo chí, xuất bản. Dự thảo gồm 5 chương, 19 điều và được nhiều ý kiến cho rằng đã có nhiều quy định mới, thông thoáng. Trong đó, các cơ quan báo chí được chủ động trong việc lập quỹ nhuận bút, chi trả nhuận bút xứng đáng với công sức lao động của các tác giả, chủ sở hữu quyền tác giả đối với tác phẩm báo chí. Đại diện Thời báo Tài chính nói, dự thảo Nghị định đã có những sửa đổi kịp thời, phù hợp mà rõ rệt nhất là đã có những quy định tạo điều kiện thuận lợi cho các Tổng Biên tập trong vấn đề chi trả nhuận bút: "Căn cứ vào tính chất, đặc trưng của tác phẩm, Tổng Biên tập quyết định thù lao tương ứng cho người sưu tầm, người cung cấp thông tin" (điều 6).

Cần một Nghị định có sức sống lâu dài

Khẳng định sự cần thiết về mức độ chi tiết, cụ thể trong những quy định nhằm tạo sự thuận lợi khi đi vào thực tế, đại diện nhiều cơ quan báo chí, NXB nhấn mạnh, Nghị định sẽ là căn cứ pháp lý vô cùng quan trọng để các báo, đơn vị xuất bản làm việc với các cơ quan chủ quản cũng như cơ quan thanh tra, kiểm toán.

Theo dự thảo, một tác phẩm báo chí xuất bản được đầu tư công sức sẽ được trả thù lao tương xứng, không chỉ riêng cho tác giả trực tiếp thực hiện như trước đây mà nhuận bút sẽ được trả cho cả những "nhân vật" hậu trường như biên tập viên, người cung cấp thông tin... "Bởi cứ theo cách trả nhuận bút ở nhiều tòa soạn hiện nay thì các nhà báo giỏi sẽ không muốn làm công tác biên tập nữa. Nghị định mới sẽ điều chỉnh lại vấn đề này", Cục trưởng Cục Báo chí Hoàng Hữu Lượng cho biết.

Dự thảo quy định, cách tính nhuận bút cho các tác phẩm báo chí căn cứ vào hệ số ứng theo mức lương tối thiểu, theo đó, giá trị một đơn vị hệ số nhuận bút bằng 10% mức tiền lương tối thiểu. Ví dụ, một tin được tính bằng hệ số 1 sẽ được trả khoảng 105 ngàn đồng (tương đương với 10% mức lương tối thiểu). Tuy nhiên, cũng theo cách tính theo hệ số này, nhiều đại biểu băn khoăn về việc lập quỹ nhuận bút, một vấn đề rất khó khăn đối với nhiều cơ quan báo chí hiện nay. Theo đại diện Thời báo Tài chính thì khó khăn này càng được nhân lên đối với những cơ quan báo chí của ngành, đoàn thể, hoạt động còn phụ thuộc vào ngân sách nhà nước. "Cần xác định hệ số tính nhuận bút bình quân cho một số báo để các cơ quan báo chí hoạt động phụ thuộc vào ngân sách "dễ trình bày" khi cơ quan chủ quản hỏi "căn cứ ở đâu?"...", đại diện Thời báo Tài chính phát biểu. Ông cũng cho rằng, đối với các mức chi trả nhuận bút khuyến khích hoặc thù lao biên tập, cần xác định một công thức tính rõ ràng căn cứ trên tổng mức nhuận bút một năm của tòa báo đó.

Tổng Biên tập báo Hà Nội Mới, ông Tô Phán lại trăn trở, dù dự thảo Nghị định đã có nhiều thay đổi, nhiều quy định mở giúp các Tổng Biên tập "vững tâm" hơn trong quản lý nhưng vấn đề mấu chốt nhất vẫn là "lấy tiền đâu mà chi?". Trong khi hoạt động báo chí ngày càng khó khăn, chi phí xuất bản tăng cao thì mức thuế đối với hoạt động này vẫn đang ở mức cao.

Cũng "nóng" không kém là những ý kiến đóng góp về nhuận bút cho xuất bản phẩm. Đại diện NXB Chính trị Quốc gia cho rằng, dự thảo cần đưa thêm quy định nhuận bút cho các xuất bản phẩm điện tử vào khung nhuận bút vì tại VN hiện nay, loại hình này đang phát triển mạnh mẽ. Đối với thể loại sách nghiên cứu lý luận về chính trị, văn hóa, xã hội, giáo dục, mức chi tỉ lệ % nhuận bút 12-15% là quá thấp, rất khó làm. "Một cuốn sách chính trị làm rất kỳ công, không kém công phu so với những công trình nghiên cứu khoa học mà chỉ trả nhuận bút vài triệu bạc thì ai muốn làm nữa...", đại diện này nói.

Về vấn đề này, Thứ trưởng Đỗ Quý Doãn cho rằng, những nội dung đưa ra tại dự thảo Nghị định đã tìm những giải pháp hài hòa nhất, vừa cân bằng khả năng chi trả của các NXB trong điều kiện tiềm lực cho phép, vừa cố gắng bù đắp công sức đầu tư của các tác giả. Tuy nhiên, để tuyệt đối thì rất khó. Vì có những tác giả cả cuộc đời chỉ làm một công trình nhưng nhuận bút được trả có khi không đủ tiền xe ôm để sưu tầm tài liệu. Có điều, tác giả đó lại cảm thấy hãnh diện khi đã để lại cho đời sau những công trình, ấn phẩm giá trị.

Thứ trưởng Đỗ Quý Doãn cũng đề nghị, Ban soạn thảo Nghị định tiếp tục chỉnh sửa dự thảo trên cơ sở tiếp thu các ý kiến đóng góp tại hội thảo này. "Nghị định ra đời cũng cần có một tầm nhìn và một sức sống lâu dài. Bên cạnh đó, cần nghiên cứu kỹ để tránh tình trạng chỉ căn cứ trên nhận định chủ quan của cơ quan soạn thảo mà "gây khó" cho những cơ quan trực tiếp thực thi Nghị định", ông Doãn lưu ý.

 Dự thảo Nghị định đã có nhiều thay đổi, nhiều quy định mở giúp các Tổng Biên tập "vững tâm" hơn trong quản lý nhưng vấn đề mấu chốt nhất vẫn là "lấy tiền đâu mà chi?". Trong khi hoạt động báo chí ngày càng khó khăn, chi phí xuất bản tăng cao thì mức thuế đối với hoạt động này vẫn đang ở mức cao. (TBT Báo Hà Nội Mới, Tô  Phán)



Phương Anh