Kinh doanh xăng dầu: Nhiều góc khuất, mảng tối (05/8/2013)

05-08-2013 10:23 - Theo: daidoanket.vn

Ngay cả khi lợi nhuận định mức kinh doanh xăng dầu chỉ còn 100 đồng/l, các đầu mối kinh doanh xăng dầu vẫn vận hành tốt. Bỏ đi những ưu đãi của cơ quan quản lý,  kinh doanh xăng dầu đang tồn tại nhiều góc khuất, mảng tối.

>> Bức xúc gian lận bán lẻ xăng dầu
>> "Vẫn có sự bất bình đẳng trong kinh doanh xăng dầu"
>> Xác định tỷ giá trong giá cơ sở xăng dầu thế nào cho đúng?
>> Đại lý xăng dầu kêu khó dù xăng tăng giá



Vẫn còn không ít băn khoăn về các "mảng tối"
trong kinh doanh xăng dầu 

Cơ quan đầu mối sai phạm

Kiểm toán nhà nước tiếp tục vạch ra sai phạm tại các đầu mối kinh doanh xăng dầu lớn.  Theo đó, Tập đoàn Xăng dầu Việt Nam  (Petrolimex) đã áp dụng tỷ giá của ngân hàng cổ phần Ngoại thương Việt Nam để tính giá cơ sở, không sử dụng tỷ giá bình quân của ngân hàng thương mại mà thương nhân đầu mối giao dịch như quy định của Chính phủ về kinh doanh xăng dầu.

Tại công ty Saigon Petro, cơ quan này đã xây dựng thù lao cho các đại lý, tổng đại lý không có cơ sở, có sự chênh lệch lớn giữa các giai đoạn và chưa đúng với quy định của công ty này; một số tổng đại lý, đại lý mua xăng dầu tại nhiều đầu mối cũng vi phạm việc nhập khẩu kinh doanh xăng dầu theo quy định của Nghị định 84/NĐ-CP. 

Đấy chỉ là 2 trong 17 đầu mối kinh doanh xăng dầu lớn có sai phạm được kiểm toán chỉ ra. Trong thực tế, các mánh khóe của doanh nghiệp đầu mối còn nhiều hơn và phức tạp hơn.

Petrolimex có thị trường và thị phần xăng dầu khác Tổng công ty dầu Việt Nam (Pvoil), khác Công ty hóa dầu Quân đội (Mepec). Do vậy lượng hàng nhập về hàng ngày, thời điểm báo giá hải quan giữa các hãng sẽ khác nhau. Sự không đồng nhất này chắc chắn tác động tới biểu  tính giá cơ sở của từng hãng. Thế nhưng không hiểu vì bất cập trong cơ chế (nghị định 84 kinh doanh xăng dầu) hay quản lý lỏng lẻo của cơ quan chức năng, nên doanh nghiệp đầu mối luôn kêu lỗ, đưa ra một mức giá y như nhau,  thường xuyên bắt tiêu dùng tiếp nhận thông tin hướng một chiều.

Công thức tính giá cơ sở giá xăng dầu ai cũng biết nhưng chẳng ai biết cụ thể giá cơ sở hiện nay như thế  nào. Sau khi cộng 18% thuế nhập khẩu, 10% thuế tiêu thụ đặc biệt, 10% thuế VAT, phí xăng dầu 1.000 đồng/lít, định mức kinh doanh, kết cục người tiêu dùng vẫn không hiểu giá vốn hàng nhập là sao. Đấy là giá khai báo qua hải quan, giá hàng nhập cảng, hay là giá doanh nghiệp thương thảo với bên cung hàng? 

Lật tẩy mánh hoa hồng

Điểm đáng nói là trong khi các đơn vị đầu mối kêu lỗ (tại thời điểm hiện tại lỗ 400 đồng/l xăng) thì việc trích hoa hồng vẫn khá cao.

Phần lớn các đầu mối kinh doanh có tối thiểu từ vài trăm đến vài nghìn hệ thống, đại lý bán lẻ trên cả nước. Với "đại gia" Petrolimex, hiện có khoảng 4.000 điểm bán lẻ. Nhiều chuyên gia phân tích công ty, đầu mối chỉ được hưởng định mức 100 đồng/l nhưng toàn hệ thống vẫn hoạt động tốt, chiết khấu chi trả đại lý 550 - 690 đồng/l. Rõ ràng, các đầu mối phải lấy lãi từ "giá vốn" để bù sang chiết khấu.  Thậm chí chấp nhận lỗ trong báo cáo tài chính để các đơn vị thành viên được lời. Áp dụng hình thức "mẹ lỗ, con lãi" để hai bên cùng có lợi.

Xác nhận  thông tin chi trả chiết khấu vẫn cao trong hoàn cảnh doanh nghiệp mẹ khó, đại diện một công ty đầu mối thừa nhận với Đại Đoàn Kết: Nếu không chi trả hoa hồng cao thì phía dưới đại lý sẽ có những mánh khóe riêng (pha trộn, bơm thiếu) và nguy hiểm nhất là mất thị phần. "Chúng tôi thường xuyên thay đổi chi phí hoa hồng theo tình hình thị trường. Nhưng nhìn chung vẫn phải soi động thái từ các ông lớn".

"Nhưng bản chất kinh doanh là lợi nhuận, không có mánh này thì mánh khác. Giai đoạn này kinh doanh xăng đầu không còn là siêu lợi nhuận nhưng không có nghĩa là không có lãi sau khi trừ đi tiền lương, tiền thuê đất…"  - đại diện một đại lý bán lẻ xăng dầu nói với phóng viên.

Chiêu mà nhiều điểm bán xăng thường áp dụng là bán hàng thiếu, thiếu độ RON. Do giá xăng phụ thuộc độ Ron, nên  nhiều cửa hàng mua xăng Ron 92 nhưng bán giá xăng ron 95. Hoặc pha trộn thêm tỷ lệ hóa chất vào xăng, kiếm lời từ khối lượng.

Ngoài ra còn có cách rút tiền trực tiếp từ người mua hàng là điều chỉnh tại trụ bơm. Trụ bơm được niêm phong bằng chì, có cơ quan quản lý xác minh nhưng các chủ cây xăng vẫn có thể gian lận bằng cách gắn chip điện tử. 

Ông Đỗ Thanh Lam, Phó Cục trưởng Cục Quản lý thị trường cho biết: Mặc dù tăng cường kiểm tra kiểm soát nhưng phương thức, thủ đoạn của những đối tượng ăn cắp xăng dầu ngày càng tinh vi, thường xuyên thay đổi để tìm mọi cách trục lợi nên cũng khó kiểm soát hết.  
Đoàn Hằng