Khu công nghiệp Lai Vu (Hải Dương): Bao giờ "con tàu" mới cán đích? (15/08/2013)

15-08-2013 10:13 - Theo: daidoanket.vn

Khu công nghiệp (KCN) Lai Vu, huyện Kim Thành, tỉnh Hải Dương được triển khai xây dựng từ năm 2004 với tổng diện tích đất thu hồi 212,89ha, được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định số 1420/QĐ-TTg ngày 2-11-2001; Quyết định số 1055/QĐ-TTg ngày 11-11-2002, với tổng mức đầu tư ban đầu gần 600 tỷ đồng. Sau gần 10 năm triển khai xây dựng, đến nay dự án vẫn như một công trường ngổn ngang và hoang phế, lại phát sinh khiếu kiện liên miên….

>> Cẩm Giàng, Hải Dương: Khu công nghiệp bỏ hoang, dân "khát" đất sản xuất (08/08/2013)
>> Giải phóng mặt bằng dự án đường và khu đô thị Lê Trọng Tấn (Hà Nội): Hai năm vẫn tắc
>> Hải Dương: Giải quyết quyền lợi cho dân KCN Lai Vu
>> Khu công nghiệp Lai Vu hoang vu vì khiếu kiện



 KCN Lai Vu vẫn hoang vắng sau 10 năm triển khai

"Nửa đường đứt gánh"… 

Theo dự kiến ban đầu, KCN tàu thủy Lai Vu được xây dựng hoàn chỉnh vào năm 2009, tạo công ăn việc làm cho trên 10.000 lao động địa phương. Dự án xây dựng KCN Lai Vu (trước đây là Cụm Công nghiệp Tàu thủy Hải Dương) được triển khai theo Đề án Phát triển Tổng Công ty Công nghiệp Tàu thủy Việt Nam (Vinashin) giai đoạn 2001-2010. Ngày 12-1-2004, UBND tỉnh Hải Dương đã ban hành Quyết định số 116/QĐ-UBND thu hồi 212,89ha đất của xã Lai Vu, huyện Kim Thành giao cho Ban Quản lý dự án triển khai thực hiện. Đơn vị đã tiến hành bồi thường cho người dân có đất. 

Sau khi Vinashin được Thủ tướng Chính phủ cho tái cơ cấu, KCN được chuyển giao nguyên trạng cho Tập đoàn Dầu khí Việt Nam (PVN) tại Quyết định số 926/QĐ-TTg ngày 18-6-2010. KCN được đổi tên thành KCN Lai Vu tại Quyết định số 1757 QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ ngày 30-9-2011. KCN được giao do Công ty TNHH MTV Khu Công nghiệp Lai Vu thuộc PVN làm chủ đầu tư hạ tầng. Tuy nhiên, từ năm 2010, dù chủ đầu tư mới là Tập đoàn Dầu khí Việt Nam tiếp nhận khu công nghiệp, nhưng khu công nghiệp Lai Vu vẫn chưa thể đi vào hoạt động. Một bộ phận nhân dân xã Lai Vu thì vẫn tiếp tục khiếu nại. Thậm chí một số người đã trồng cây, canh tác, thả trâu bò trên đất của khu công nghiệp, có hành vi ngăn cản việc thi công xây dựng hạ tầng khu công nghiệp.

Cho đến nay, KCN vẫn là một công trường rộng mênh mông dang dở bị bỏ hoang, không bóng người. Những nhà xưởng rộng lớn mới chỉ hoàn thành một phần khung mái, nay phơi nắng phơi sương hoen gỉ. Các thiết bị, máy móc phục vụ cho ngành công nghiệp đóng mới và sửa chữa tàu thủy nằm đắp chiếu. Nhiều nhà máy đã hoàn thành, nay không một tiếng động, cửa đóng then cài. Hàng chục lô đất quây tường rào nửa vời phơi nắng, phơi sương. Trụ sở điều hành của KCN Lai Vu như "mọc" lên từ giữa vườn chuối xen canh vừng lạc do người dân xã Lai Vu tái chiếm. Những bãi cỏ dại rộng cả chục héc ta  được người dân thả hàng trăm con trâu bò. Theo xác nhận của ông Phạm Sỹ Thảo, Phó Chánh văn phòng UBND tỉnh Hải Dương, "cho đến nay, trong số 1.154 hộ dân trong diện đền bù, vẫn còn 316 hộ chưa nhận tiền đền bù. Mỗi ngày có khoảng 30-40 người dân xã Lai Vu vào KCN trồng chuối, đỗ, lạc, vừng gây cản trở hoạt động triển khai xây dựng hạ tầng KCN".

Không nhận tiền đền bù vì…giá thấp

Từ sau khi nhận chuyển giao, triển khai hoạt động thu hút đầu tư, do tình hình khiếu kiện của người dân xã Lai Vu phức tạp, nhiều khách hàng trong và ngoài nước "đến rồi lại bỏ đi". Theo thống kê của chính quyền địa phương, hằng ngày thường xuyên có 30-50 người tự ý xâm nhập chăn thả gia súc và mang công cụ, máy cày vào canh tác tại các khu đất trống. "Mới đây, ngày 1-2-2013 Công ty Lai Vu đã ký hợp đồng cho 2 đối tác Hồng Công là Công ty TNHH liên doanh dệt Pacific và Công ty TNHH may Tinh Lợi thuộc Tập đoàn Crystal thuê 31,17ha. Tuy nhiên, trong các ngày 18-6, và 19-7, khi hai đối tác vào triển khai khoan thăm dò để xây dựng nhà máy đã bị người dân tràn ra cản trở, buộc phải ngừng thi công rút máy móc ra. Nhiều người dân đã tự dựng lều bạt canh giữ đất và tổ chức thắp hương cúng lễ"-ông Thảo cho hay.

Trước đó, từ năm 2005, sau khi nhận được khiếu nại của người dân Lai Vu, Thanh tra Chính phủ cũng đã tiến hành thanh tra từ tháng 3-2005. Theo kết luận của Thanh tra Chính phủ, Quyết định số 116/QĐ-UBND ngày 12-1-2004 của UBND tỉnh Hải Dương là quyết định có hiệu lực pháp luật, khiếu nại của một số hộ dân xã Lai Vu là không có cơ sở pháp lý. Tuy nhiên, cơ quan thanh tra cũng cho rằng, khiếu nại của người dân một phần cũng là do trong quá trình triển khai, chỉ đạo và tổ chức thực hiện chính quyền có biểu hiện nóng vội, chủ quan, thiếu công khai và chưa chặt chẽ, làm ảnh hưởng lòng tin của nhân dân địa phương đối với đường lối chủ trương chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước. 

Trao đổi với chúng tôi, một số người dân xã Lai Vu cho biết, sở dĩ họ không nhận tiền đền bù là vì giá thấp, đồng thời kiến nghị "thay đổi Quyết định số 116/QĐ-UBND, đòi bồi thường đất theo giá hiện tại, gấp 4 lần giá đã đền bù". Còn ông Bùi Duy Tôn, (55 tuổi, đội 5 thôn hợp Nhất, xã Lai Vu) cho biết: "Mong muốn chung của 316 hộ dân không nhận tiền đền bù là muốn chính quyền giải quyết theo quy định của pháp luật". Theo ông Tôn, mức đề bù 19,3 nghìn đồng/1 m2 là quá thấp, chưa bằng bát phở, nên người dân không đủ sống. Người dân xã Lai Vu là thuần nông, không có nghề phụ. Giờ không có đất để sản xuất, mức đền bù thấp thì đời sống vô cùng khó khăn. "Trước kia 1 sào được 5 tạ thóc. Đời sống tuy không khá giả những vẫn đủ ăn. Giờ đây mất đất, không có tư liệu để sản xuất. Những người ở độ tuổi lao động thì đi tha hương kiếm sống, còn những người quá tuổi như chúng tôi thì biết làm gì? Làm sao mà sống được'-ông Tôn nói. Ông Bùi Khắc Đờn, xã Lai Vu thì cho rằng: "Đất của chúng tôi là đất loại một, mỗi năm hai vụ lúa, một vụ màu, đời sống người dân cũng đủ ăn. Tuy nhiên, với mức giá hỗ trợ thấp như vậy thì người dân không sống nổi. Do vậy, khi đền bù phải bám sát vào khung giá đất". Trong khi đó, ông Bùi Văn Thanh thôn Hợp Nhất, xã Lai Vu kiến nghị: "Mong muốn của 6000 người dân chúng tôi là mong nhận lại đất để sản xuất. Còn trong trường hợp nhà nước không trả lại đất mà làm KCN thì phải đền bù cho người dân theo Nghị định 69. Như vậy, chúng tôi mới đủ sống".

Đâu là giải pháp?

Tính đến nay tỉnh Hải Dương đã có hơn 20 cuộc họp để giải quyết vấn đề của KCN Lai Vu, nhưng mọi việc vẫn dừng ở chỗ bàn bạc, tìm biện pháp, tình hình ngày càng phức tạp, dân vẫn khiếu kiện và gây áp lực gay gắt, các vấn đề tồn tại vẫn chưa có hướng giải quyết. Vấn đề không chỉ người dân, nhiều cán bộ đảng viên của xã Lai Vu cũng quyết liệt bảo vệ quan điểm, gây áp lực với chính quyền. Theo ông Phạm Sỹ Thảo, Phó Chánh văn phòng UBND tỉnh Hải Dương, những gì mà chính quyền đã làm là rất thiện chí như: chăm lo xây dựng các công trình phúc lợi của xã Lai Vu, tạo mọi điều kiện thuận lợi để người dân nhận tiền đền bù, trả lãi cho số tiền dân chưa nhận đền bù, hay họp bàn, giải thích, tuyên truyền, giáo dục. "Tuy nhiên đến nay, mọi biện pháp đều không có tác dụng, không đạt được thỏa thuận nào. Việc quy hoạch 12ha thương mại dịch vụ trong KCN để cho dân tham gia cũng đang bế tắc về lựa chọn vị trí quy hoạch, cách chia và các quy định chuyên ngành về xây dựng và môi trường"-ông Thảo cho hay.

Trước những vướng mắc trên, từ thực tế cơ sở, ông Bùi Ngọc Lợi, Bí thư Đảng ủy xã Lai Vu cho rằng "Chỉ có hỗ trợ, giải quyết vấn đề việc cho người dân thì mới giải quyết được những vướng mắc, búc xúc trên". Theo ông Bùi Duy Hường, Chủ tịch UBND xã Lai Vu, để giải quyết vấn đề việc làm cho người dân, chính quyền địa phương đã mở nhiều lớp dạy nghề, dệt len sợi, mây tre đan cho hàng trăm người dân để người dân có thể sinh sống. 

Vấn đề khó khăn nhất hiện nay chính là giải quyết "bài toán việc làm", bởi nếu không có việc làm thì người dân khó có thể bàn giao đất. Để giải bài toán lao động, sau khi dân mất đất ông Thảo khẳng định: "Khi hai dự án đi vào hoạt động sẽ giải quyết việc làm cho gần 23.000 lao động, trong đó thu hút tối đa lao động của xã Lai Vu và các vùng lân cận vào làm việc, giúp tạo thu nhập ổn định cho người lao động; giảm thiểu các tệ nạn xã hội và nâng cao đời sống cho nhân dân". Theo MTTQ tỉnh Hải Dương, quan điểm chủ đạo là phải an dân, muốn bảo đảm cho các nhà đầu tư thi công được thì phải có thông điệp rõ ràng cho dân, tìm cách để có thể tăng giá đền bù cho họ, đồng thời sắp xếp tạo việc làm cho dân bằng cách giao cho dân địa phương những công trình mà dân tự làm được như nạo vét kênh, xây dựng hệ thống thoát nước. 

Dự án đã "nằm im" 10 năm nay. Vừa lãng phí về đất, cũng như sức lao động. UBND tỉnh Hải Dương cần nhanh chóng giải quyết dứt điểm những tồn tại, để thúc đẩy triển khai dự án, tạo công ăn việc làm cho người dân địa phương, thúc đẩy kinh tế phát triển.

Ông Nguyễn Mạnh Hiển, Chủ tịch UBND tỉnh Hải Dương khẳng định: "Hải Dương sẽ tổ chức xây dựng hệ thống hàng rào bảo vệ khu công nghiệp Lai Vu và 2 dự án lớn đầu tư vào đây cũng động thổ triển khai xây dựng để sớm đi vào hoạt động, tạo bước đột phá về phát triển kinh tế xã hội cho Hải Dương. Tỉnh đã vận dụng mọi cơ chế chính sách để đảm bảo quyền lợi cho người dân bị thu hồi đất, nên trong quá trình thi công của khu công nghiệp bất cứ một hành động quá khích, vi phạm pháp luật nào cũng sẽ bị xử lý nghiêm minh trước pháp luật."

Hoài Vũ